Niewidzialne historie kobiet wg. Anki Leśniak

Autor: Magazyn Sztuki Opublikowano:

Anka Leśniak, patRIOTki, fragment obiektu, wideo, fotografie, Galeria XX1, Warszawa, 2016

Leśniak w ramach projektu artystyczno-badawczego Invisible inVisible / Niewidzialne Widzialnego zrealizowała serię instalacji na opuszczonych budynkach, które nawiązują do postaci zapomnianych kobiet, których życie związane było z konkretnym miastem, dzielnicą czy regionem. Zapomniane lub wymazane ze zbiorowej pamięci kobiece biografie stają się ważne z perspektywy współczesnych dyskursów, takich jak odmienność etniczna, gender, feminizm czy wykluczenie.

Na projekt, oprócz realizowanych w przestrzeni publicznej prac site-specific, składają się także performances, panele dyskusyjne, filmy, wystawy galeryjne, strona internetowa, dokumentacja fotograficzna i filmowa oraz książka pod tym samym tytułem wydana przez Stowarzyszenie Publish Art. Kuratorką całego projektu jest Magdalena Swacha.

Najbliższe odsłony projektu w Lesznie i Krakowie

"Fifi Zastrow. Fabula acta est", ul Jaracza 34, Łódź, fot. dzięki uprzejmości artystki

Komentarze:

Iwona Demko

„Leśniak sięga po biografie trzech kobiet: Michaliny Tatarkówny-Majkowskiej, Fifi Zastrow, Stanisławy Przybyszewskiej. (…) Życiorysy kobiet nie zawsze dają się odkryć w pełni. Czasem pozostawiają więcej pytań niż odpowiedzi, jak w przypadku Fifi Zastrow. Jednak jasne i proste odpowiedzi nie są dla Leśniak ważne. Ważna jest refleksja, to, co nieuchwytne, to czego nie można łatwo określić, nazwać, sklasyfikować. Anka Leśniak pisze w swojej pracy: »Nie jest moim celem jednak mitologizacja, która zachodzi przy tworzeniu figury „bohatera narodowego” (…)«. Nie chodzi o stawianie wysokich postumentów, do których nikt nie sięga. Nie chodzi o wybielanie, które dzieje się niejednokrotnie kiedy ktoś trafia na pomnik. Kiedy automatycznie, jednocześnie dokonujemy pewnego rodzaju dehumanizacji. Gloryfikujemy daną osobę, pozbawiając ją ludzkich słabości. Można powiedzieć, że pozbawiamy ją człowieczeństwa. Stawiamy na ołtarzu, czynimy bohaterami nieskazitelnymi, tym samym nierealnymi, fantastycznymi, odległymi.”

"Eugenia żeni się", ul. Drukarska 2, Łódź, fot. dzięki uprzejmości artystki

Anna Tyczyńska

Leśniak funkcjonuje w przestrzeni jako modelka. Ta rola klarowała się już w jej wcześniejszych pracach Top Models  (2009) i  Muzy Łodzi Kaliskiej  (2010).

„W obu [tych] projektach Leśniak koncentruje się na modelkach, przywracając im nazwiska oraz ich historie; punkt ciężkości przesuwa się na kobiety, które przestają być tylko bezimiennymi choć dobrze znanymi ze swoich wizerunków, obecnymi w sztuce – ciałami/ aktami, a stają się – osobami. (…) Leśniak w przeciwieństwie do Sherman nie jest zainteresowana widzeniem kobiecych stereotypów z męskiego punktu widzenia, nie interesują ją role, które kultura masowa przypisuje kobietom; jest przedstawicielką trzeciej fali feminizmu, feminizmu nie walczącego, a raczej świadomego indywidualnych cech i odmienności bycia kobietą, skupionego na różnorodnych i nieprzekładalnych doświadczeniach jednostkowych kobiet.”

"Michalina zuch dziewczyna", ul. Zachodnia 24 A, Łódź, fot. dzięki uprzejmości artystki

Magdalena Swacha:

Zauważyć można, że w twórczości Leśniak kobiecość, przestrzeń i dzieło stają się tożsame i wzajemnie się uzupełniają. Theodor Adorno pisał,  że „czystemu dziełu grozi uprzedmiotowienie i obojętność”. Filozof ten zauważył, że wyabstrahowanie dzieła sztuki z sieci zewnętrznych relacji prowadzi do zniszczenia jego istotowej tożsamości jako dzieła sztuki. Podobnie jest z historiami kobiet wyszukanymi przez artystkę. Pamięć o nich ulegnie zniszczeniu, jeśli nie zostaną odkryte i zapisane w  innym obszarze. Michel Foucault pisząc Inne przestrzenie odnosił się do rozciągłości miejsc, tzw. „miejsc jednoczesnych” i doświadczania przestrzenności przez doznawanie miejsc. Mówi on o przestrzeniach pozbawionych rzeczywistej lokalizacji. W twórczych poszukiwaniach miejsc, kolejnych ego-kobiecych historii, Leśniak zaledwie uchyla prawdę o nich, wskazuje ich miejsce – niby okno, z którego widok roztacza się w szerszej perspektywie.